Projekt ustawy o wykonywaniu pracy za pośrednictwem cyfrowych platform pracy

Projekt wdraża unijną dyrektywę 2024/2831 (termin do 2 grudnia 2026 r.) i wprowadza pierwszą w Polsce ustawę regulującą pracę świadczoną za pośrednictwem cyfrowych platform pracy (np. aplikacji do przewozu osób, dostaw jedzenia, usług na żądanie). Firmy prowadzące takie platformy (i korzystający z nich pośrednicy/"partnerzy flotowi") zyskują szereg nowych obowiązków: informowanie Państwowej Inspekcji Pracy o zatrudnianiu osób, raportowanie danych o skali działalności, ujawnianie zasad działania algorytmów zarządzających pracą (przydział zleceń, ocena, kary, wynagrodzenie) oraz zapewnienie ludzkiego nadzoru nad kluczowymi decyzjami (np. zablokowanie konta, brak wypłaty, rozwiązanie umowy). Wprowadzone zostaje też wzruszalne domniemanie stosunku pracy - jeśli platforma faktycznie kieruje i kontroluje wykonawcę, uznaje się go za pracownika, a ciężar dowodu przeciwnego spoczywa na platformie. Za naruszenie obowiązków grożą kary grzywny od 2000 do 60 000 zł, a w zakresie ochrony danych osobowych - kary administracyjne do maksymalnej wysokości przewidzianej w RODO. Ustawa wejdzie w życie miesiąc po ogłoszeniu, z 6-miesięcznym okresem na wdrożenie części obowiązków informacyjnych przez platformy.

Kluczowe zmiany:

• Cyfrowe platformy pracy (np. aplikacje przewozowe, dostawcze, usługowe) muszą informować Państwową Inspekcję Pracy o zatrudnieniu pracownika platformy przed dopuszczeniem go do pracy oraz aktualizować dane co najmniej raz w roku (MŚP) lub co 6 miesięcy (większe firmy).
• Wprowadzone zostaje wzruszalne domniemanie stosunku pracy: jeśli osoba wykonująca pracę uprawdopodobni, że platforma sprawuje nad nią kierownictwo/kontrolę, uznaje się ją za pracownika, a platforma musi dowodzić, że to nieprawda (dowody w ciągu 14 dni od zawiadomienia).
• Zakaz przetwarzania przez algorytmy określonych danych osobowych: stanu emocjonalnego, prywatnych rozmów, danych biometrycznych do identyfikacji, informacji o przynależności związkowej, orientacji seksualnej, stanie zdrowia itp.
• Decyzje o zablokowaniu/usunięciu konta, odmowie wypłaty wynagrodzenia lub rozwiązaniu umowy nie mogą być podejmowane wyłącznie automatycznie - wymagany jest udział człowieka, a platforma musi przedstawić pisemne uzasadnienie takiej decyzji bez zbędnej zwłoki.
• Za niewywiązanie się z obowiązków informacyjnych, wyjaśniających czy dotyczących nadzoru nad algorytmami grozi kara grzywny od 2000 zł do 60 000 zł, uzależniona od skali naruszenia i liczby dotkniętych pracowników.
• Platformy korzystające z pośredników (tzw. partnerów flotowych) odpowiadają solidarnie z nimi za naruszenie praw osób wykonujących pracę - osoba współpracująca z pośrednikiem ma takie same prawa jak zatrudniona bezpośrednio przez platformę.
• Zakaz zwalniania lub rozwiązywania umów w odwecie za korzystanie z praw wynikających z ustawy (np. złożenie wniosku o ustalenie stosunku pracy) - ciężar dowodu, że zwolnienie miało inną przyczynę, spoczywa na platformie; termin na udzielenie wyjaśnień to 7 dni.
• Nowe obowiązki wchodzą w życie miesiąc po ogłoszeniu ustawy, a platformy mają 6 miesięcy na wdrożenie kluczowych obowiązków informacyjnych i BHP (art. 56).