Projekt ustawy o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw

Projekt kompleksowo elektronizuje postępowanie wieczystoksięgowe. Akta ksiąg wieczystych będą prowadzone w formie "hybrydowej" - będą się składać z dokumentów papierowych (przechowywanych w sądzie) oraz elektronicznych (przechowywanych w systemie teleinformatycznym), przy czym dokumentów nie będzie się przenosić z jednej formy do drugiej. Znacząco rozszerza się krąg podmiotów zobowiązanych do składania wniosków wieczystoksięgowych wyłącznie elektronicznie - oprócz notariuszy i komorników obowiązek ten obejmie także naczelników urzędów skarbowych, a każdy wnioskodawca będzie mógł złożyć wniosek albo elektronicznie (z kwalifikowanym podpisem, podpisem zaufanym lub osobistym), albo papierowo na urzędowym formularzu. Wprowadzone zostają nowe terminy proceduralne (np. 3 dni na dosłanie dokumentów papierowych do wniosku elektronicznego, tydzień na poprawienie pisma wniesionego niezgodnie z systemem) oraz zasada, że całe orzecznictwo sądu (nie tylko wpisy) ma być wydawane i podpisywane elektronicznie. Zmieniają się też przepisy Prawa bankowego, ustawy o funduszach inwestycyjnych i o SKOK-ach, umożliwiając składanie dokumentów stanowiących podstawę wpisu w formie elektronicznej. Ustawa wchodzi w życie etapami: część przepisów od 31 października 2027 r., główna część od 1 stycznia 2028 r., a najbardziej wymagające technicznie rozwiązania (doręczenia elektroniczne) dopiero od 1 lipca 2029 r.

Kluczowe zmiany:

• Nowy obowiązek: naczelnicy urzędów skarbowych (obok notariuszy i komorników) będą musieli składać wnioski wieczystoksięgowe wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, z podpisem kwalifikowanym.
• Każdy inny wnioskodawca (np. przedsiębiorca, obywatel) będzie mógł wybrać formę złożenia wniosku o wpis: elektronicznie (podpis kwalifikowany, zaufany lub osobisty) albo papierowo na urzędowym formularzu - bez możliwości mieszania obu form dla dokumentów.
• Akta księgi wieczystej będą prowadzone w formie hybrydowej - dokumenty papierowe zostaną w sądzie, elektroniczne w systemie teleinformatycznym, i nie będzie można ich konwertować między formami (np. skanować papierowych czy drukować elektronicznych do akt).
• Nowy termin: jeśli wniosek złożono elektronicznie, dokumenty niesporządzone elektronicznie trzeba dostarczyć do sądu w ciągu 3 dni od złożenia wniosku.
• Jeśli strona wybierze komunikację elektroniczną z sądem, musi wnosić wszystkie pisma w sprawie wyłącznie elektronicznie (poza skargami do Sądu Najwyższego) - termin na poprawienie błędu to tydzień od wezwania, inaczej sąd odrzuci pismo.
• Wszystkie orzeczenia, zarządzenia i czynności sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym będą wydawane elektronicznie z podpisem kwalifikowanym, a nie tylko same wpisy jak dotychczas.
• Banki, fundusze inwestycyjne i SKOK-i będą mogły składać dokumenty stanowiące podstawę wpisu hipoteki w formie elektronicznej, jeśli spełniają wymogi podpisu.
• Wejście w życie etapami: przepisy o aktach hybrydowych od 31 października 2027 r., większość zmian od 1 stycznia 2028 r., a obowiązkowe doręczenia elektroniczne dopiero od 1 lipca 2029 r.