Projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz ustawy o konsumenckiej pożyczce lombardowej

Projekt wdraża unijną dyrektywę 2023/2673 i nowelizuje ustawę o prawach konsumenta oraz ustawę o konsumenckiej pożyczce lombardowej, zastępując dotychczasową dyrektywę 2002/65/WE. Dotyczy wszystkich przedsiębiorców (ok. 150 tys.) zawierających z konsumentami umowy o usługi finansowe na odległość (bankowe, kredytowe, ubezpieczeniowe, emerytalne, inwestycyjne, płatnicze) oraz szerzej - wszystkich sprzedających online, jeśli chodzi o nowy obowiązek ułatwienia odstąpienia od umowy. Wprowadza m.in. obowiązek bezpłatnych wyjaśnień przedkontraktowych, przypomnienia o prawie odstąpienia, wydłużenie terminu odstąpienia (z 14 do 30 dni dla dobrowolnych indywidualnych produktów emerytalnych, do 12 miesięcy i 14 dni gdy brak informacji przedkontraktowych) oraz zakaz stosowania nieuczciwych wzorców w interfejsach internetowych (tzw. dark patterns). Na stronach/aplikacjach ma pojawić się widoczna funkcja „odstąp od umowy tutaj” z potwierdzeniem „potwierdź odstąpienie od umowy”. Naruszenia będą egzekwowane na dotychczasowych zasadach ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z karami do 10% obrotu rocznego nakładanymi przez Prezesa UOKiK, bez tworzenia nowego mechanizmu sankcyjnego. Ustawa nie wpłynie na budżet państwa, ale nałoży na przedsiębiorców koszty dostosowania systemów IT, wzorców umów i procedur.

Kluczowe zmiany:

• Nowy obowiązek: przedsiębiorca musi bezpłatnie przekazać konsumentowi wyjaśnienia dot. proponowanej umowy o usługi finansowe (cechy umowy, usługi dodatkowe, skutki zalegania z płatnościami).
• Wydłużenie terminu na odstąpienie od umowy: z 14 do 30 dni dla dobrowolnych indywidualnych produktów emerytalnych; do 12 miesięcy i 14 dni, jeśli konsument nie otrzymał wymaganych informacji przedkontraktowych.
• Nowy obowiązek techniczny: przedsiębiorcy oferujący zawieranie umów online muszą wprowadzić na stronie/aplikacji widoczną funkcję „odstąp od umowy tutaj” wraz z potwierdzeniem „potwierdź odstąpienie od umowy” - dotyczy wszystkich umów zawieranych na odległość, nie tylko finansowych.
• Zakaz stosowania zwodniczych interfejsów internetowych (dark patterns) - m.in. zakaz nadmiernego eksponowania wybranych opcji, ponawiania próśb o wybór już dokonany oraz utrudniania rezygnacji z usługi w porównaniu z jej zamówieniem.
• Nowe uprawnienie konsumenta: prawo żądania kontaktu z człowiekiem reprezentującym przedsiębiorcę, jeśli wyjaśnienia były udzielane przez zautomatyzowany system (np. chatbot).
• Rozszerzony katalog wyjątków od prawa odstąpienia - m.in. gdy umowa została w pełni wykonana przez obie strony na wyraźne życzenie konsumenta przed upływem terminu na odstąpienie.
• Egzekwowanie nowych obowiązków bez nowego mechanizmu sankcyjnego - na podstawie obecnej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z możliwością kary do 10% rocznego obrotu przedsiębiorcy nakładanej przez Prezesa UOKiK.