Ustawy

System kaucyjny

System zwrotu kaucji za opakowania po napojach — butelki PET, szklane wielokrotnego użytku i puszki aluminiowe.

Ostatnia weryfikacja: 23 kwietnia 2026

Status projektu może ulec zmianie. Dane w tym artykule odzwierciedlają stan na moment ostatniej weryfikacji (23 kwietnia 2026). Aktualny etap sprawdzisz w trackerze ZmianyWPrawie lub na stronie Sejmu.

System kaucyjny to rozwiązanie znane z wielu krajów UE: konsument dopłaca niewielką kwotę przy zakupie napoju i odbiera ją, oddając opakowanie do zbiórki. W Polsce wprowadza go nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Data startu była wielokrotnie przesuwana, a konstrukcja przepisów zmieniała się przy kolejnych nowelizacjach.

Aktualny etap nowelizacji dotyczących systemu kaucyjnego —otwórz tracker

O co chodzi w tej ustawie

System kaucyjny ma zwiększyć odzysk opakowań po napojach — zgodnie z wymogami unijnej dyrektywy SUP (Single-Use Plastics, 2019/904), która nakłada na państwa członkowskie cele selektywnej zbiórki butelek PET (90% w 2029 roku). Zamiast zostawiać opakowanie w żółtym pojemniku, konsument zwraca je w punkcie zbiórki (sklep albo automat) i odzyskuje kaucję.

Z perspektywy prawa — to nowelizacja ustawy z 2013 roku o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Wprowadza obowiązki po stronie wprowadzających produkty w opakowaniach (producenci, importerzy napojów), sieci handlowych (odbiór zwrotów, wypłata kaucji) oraz operatora systemu (podmiot reprezentujący zatwierdzony przez Ministra Klimatu i Środowiska).

Kogo potencjalnie obejmuje

Zakres podmiotowy i przedmiotowy systemu:

Wprowadzający produkty w opakowaniach — producenci i importerzy napojów w opakowaniach objętych systemem,
Sklepy powyżej określonej powierzchni — obowiązek odbioru zwrotów i wypłaty kaucji (próg powierzchniowy określa ustawa, próg podlegał zmianom w trakcie prac),
Mniejsze sklepy — mogą przystąpić dobrowolnie,
Operatora systemu — podmiot reprezentujący wprowadzających, wyłaniany w zatwierdzeniu przez Ministra Klimatu i Środowiska,
Konsumenci — płacą kaucję przy zakupie, odzyskują przy zwrocie opakowania.

Objęte opakowania — co do zasady: butelki plastikowe (PET) do 3 litrów, butelki szklane wielokrotnego użytku oraz puszki aluminiowe do 1 litra. Dokładny katalog i wyjątki regulują przepisy — sprawdzaj aktualną wersję ustawy w ISAP.

Etapy procesu legislacyjnego

1
Wykaz prac RCL
projekt nowelizacji ustawy o gospodarce opakowaniami wpisany do rządowego wykazu, prowadzony przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
2
Konsultacje publiczne
udostępnione na RPL, uwagi od sieci handlowych, producentów napojów, organizacji ekologicznych; jeden z bardziej konsultowanych projektów środowiskowych ostatnich lat.
3
Komitet Stały Rady Ministrów
rozpatrzenie po uzgodnieniach międzyresortowych; projekty dotyczące systemu kaucyjnego wracały na ten etap wielokrotnie.
4
Sejm — I czytanie
projekt z numerem druku skierowany do komisji (Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Gospodarki).
5
Sejm — II i III czytanie
prace komisji, poprawki dotyczące progu powierzchniowego sklepów, katalogu opakowań, daty startu.
6
Senat
poprawki Senatu dotyczyły m.in. roli operatora systemu i okresów przejściowych.
7
Prezydent i publikacja w Dz.U.
podpis ustawy i ogłoszenie; data wejścia w życie poszczególnych przepisów w kolejnych nowelizacjach ulegała przesunięciom.

Kluczowe daty i etapy

Historia systemu kaucyjnego w Polsce (uogólniona — dokładne daty zmieniały się przy kolejnych nowelizacjach):

2019 — przyjęcie dyrektywy SUP przez UE z celami odzysku opakowań,
2023 — pierwsza polska ustawa wprowadzająca ramy systemu kaucyjnego (nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami),
2025 — pierwotnie planowany start operacyjny; termin przesunięty kolejnymi nowelizacjami,
2025-2026 — kolejne projekty nowelizujące ustawę — doprecyzowanie zakresu opakowań, progu powierzchniowego sklepów, zasad wyłaniania operatora,
stan po ostatniej weryfikacji — sprawdzaj aktualny etap w trackerze. Zmiany dotyczą także rozporządzeń wykonawczych Ministra Klimatu i Środowiska.

Zmiany w systemie kaucyjnym — alert w dniu publikacji

Plan branżowy dla e-commerce i gastronomii śledzi nowelizacje ustawy o gospodarce opakowaniami, rozporządzenia Ministra Klimatu i zmiany w dyrektywach UE. 3 dni za darmo.

Wypróbuj plan branżowy

Gdzie śledzić przebieg

Oficjalne źródła:

gov.pl/web/klimat — Ministerstwo Klimatu i Środowiska, komunikaty, harmonogram,
Sejm — druki sejmowe — kolejne nowelizacje ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,
RCL — wykaz prac — projekty na etapie rządowym,
ISAP — ustawa o gospodarce opakowaniami — tekst jednolity z naniesionymi zmianami,
Dziennik Ustaw — publikacje kolejnych nowelizacji.

Najczęstsze nieporozumienia

Co często bywa mylone z systemem kaucyjnym:

„System kaucyjny = wszystkie opakowania” — nie. System obejmuje tylko konkretne kategorie opakowań po napojach (PET, szkło wielokrotne, puszki). Opakowania po innych produktach pozostają w systemie ROP (Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta),
„Sklep musi przyjąć każde opakowanie” — obowiązek odbioru dotyczy opakowań objętych systemem, w stanie umożliwiającym identyfikację (czyste, kompletne, z czytelnym kodem); zwrot rozbitego szkła sklep może odmówić,
„Kaucja wraca na konto” — sposób wypłaty zależy od operatora i konkretnej sieci; wypłata może nastąpić w kasie, na bon, na kartę lojalnościową,
„System startuje w całej Polsce tego samego dnia” — w kolejnych nowelizacjach przewidywano etapowe wdrażanie różnych kategorii opakowań i grup sklepów.

Przy każdym konkrecie (data, próg powierzchni, lista opakowań) weryfikuj aktualną wersję ustawy w ISAP — przepisy były kilkakrotnie zmieniane.

Powiązane akty prawne

System kaucyjny łączy się z kilkoma obszarami:

Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi — akt bazowy nowelizowany przez kolejne ustawy wprowadzające i zmieniające system,
Dyrektywa SUP (2019/904) — unijne cele odzysku, do których system kaucyjny ma doprowadzić,
Ustawa o odpadach — zasady ogólne gospodarowania odpadami,
ROP (Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta) — równoległy system dla opakowań nie objętych kaucją,
Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska — szczegóły techniczne: wzory oznakowań, wysokość kaucji, wymagania dla operatora.

Najczęstsze pytania

Co to jest system kaucyjny?

System zwrotu kaucji za opakowania po napojach. Konsument dopłaca kaucję przy zakupie napoju i odzyskuje ją, oddając puste opakowanie do punktu zbiórki. System obejmuje butelki plastikowe (PET), butelki szklane wielokrotnego użytku i puszki aluminiowe do określonych pojemności.

Kiedy system kaucyjny wchodzi w życie?

Termin był wielokrotnie przesuwany. Pierwsza ustawa wprowadzająca ramy systemu została uchwalona w 2023 roku; pierwotny termin startu operacyjnego (2025) został odroczony kolejnymi nowelizacjami. Aktualny harmonogram sprawdzaj w trackerze ZmianyWPrawie, w ISAP albo na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

Jakie opakowania są objęte systemem kaucyjnym?

Co do zasady: butelki plastikowe (PET) do 3 litrów, butelki szklane wielokrotnego użytku oraz puszki aluminiowe do 1 litra — wszystkie po napojach. Dokładny katalog, pojemności i wyjątki definiuje ustawa i rozporządzenia wykonawcze, które były kilkakrotnie zmieniane.

Czy każdy sklep musi przyjmować zwroty?

Obowiązek odbioru zwrotów dotyczy sklepów powyżej określonego progu powierzchni sprzedaży. Próg określa ustawa i podlegał zmianom w trakcie prac legislacyjnych. Mniejsze sklepy mogą przystąpić do systemu dobrowolnie.

Kto prowadzi system kaucyjny?

Operator systemu — podmiot reprezentujący wprowadzających produkty w opakowaniach, zatwierdzony przez Ministra Klimatu i Środowiska. Operator odpowiada za koordynację zbiórki, rozliczenia kaucji z sieciami handlowymi i wprowadzającymi oraz raportowanie poziomów odzysku.

Czym różni się system kaucyjny od ROP?

System kaucyjny obejmuje opakowania po napojach i opiera się na indywidualnym zwrocie kaucji przez konsumenta. ROP (Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta) to szerszy system, w którym producenci opakowań finansują selektywną zbiórkę odpadów komunalnych — bez zwrotu kaucji do konsumenta. Oba systemy działają równolegle, dla różnych kategorii opakowań.

Czy system kaucyjny wynika z prawa UE?

Częściowo. Unijna dyrektywa SUP (2019/904) nakłada na państwa członkowskie cele selektywnej zbiórki butelek PET (77% w 2025, 90% w 2029 roku). System kaucyjny jest jednym z narzędzi osiągnięcia tych celów — ale wybór konkretnej konstrukcji (zakres, wysokość kaucji, rola operatora) należy do państwa członkowskiego.