OSR (Ocena Skutków Regulacji)

Ocena Skutków Regulacji to dokument towarzyszący każdemu rządowemu projektowi aktu prawnego, w którym wnioskodawca analizuje przewidywane skutki wprowadzenia regulacji. OSR jest sporządzany w trakcie prac rządowych nad projektem i publikowany razem z nim w wykazie prac legislacyjnych oraz na stronach Rządowego Centrum Legislacji. Ramy formalne OSR określa Regulamin pracy Rady Ministrów (uchwała Rady Ministrów Nr 190/2013, z późniejszymi zmianami) oraz wytyczne do oceny skutków regulacji wydawane przez KPRM.

Standardowy formularz OSR obejmuje m.in. następujące elementy:

• Cel projektu i problem do rozwiązania,
• Rekomendowane rozwiązanie, w tym planowane narzędzia interwencji,
• Alternatywne rozwiązania (w tym brak interwencji legislacyjnej),
• Podmioty, na które oddziałuje projekt — m.in. obywatele, sektor publiczny, przedsiębiorcy,
• Konsultacje publiczne — wskazanie planowanego zakresu konsultacji,
• Wpływ na sektor finansów publicznych — wydatki, dochody, deficyt, na poziomie budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego,
• Wpływ na rynek pracy,
• Wpływ na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym test MŚP — analiza wpływu na małe i średnie przedsiębiorstwa,
• Wpływ na sytuację i rozwój regionalny,
• Wpływ na środowisko, energetykę, demografię — w stopniu istotnym dla projektu,
• Sposób ewaluacji — kiedy i jak ocena zostanie powtórzona (OSR ex-post),
• Załączniki — dane, analizy, raporty wykorzystane przy sporządzaniu OSR.

W przypadku projektów o szczególnym znaczeniu OSR może być rozszerzony o pogłębione analizy.

OSR ex-ante to ocena przewidywanych skutków regulacji sporządzana przed uchwaleniem aktu — to standardowy OSR towarzyszący każdemu rządowemu projektowi. OSR ex-post to ocena rzeczywistych skutków regulacji po jej wejściu w życie, prowadzona w terminie zaplanowanym w pierwotnym OSR (najczęściej po kilku latach obowiązywania). Pozwala porównać założenia z faktycznymi efektami i — w razie potrzeby — zaproponować korekty.

OSR ex-post nie jest sporządzany dla każdego aktu — co do zasady dla projektów o istotnym wpływie i tam, gdzie taki obowiązek został zapisany. Wyniki OSR ex-post bywają punktem wyjścia dla kolejnych nowelizacji.

Praktyczne miejsca, w których można dotrzeć do OSR:

• Wykaz prac legislacyjnych Rady Ministrów (KPRM) — pod numerem UD/UC/UE projektu znajduje się formularz informacyjny z elementami przewidywanego OSR,
• Rządowy proces legislacyjny (legislacja.gov.pl, RCL) — pełna dokumentacja projektu, w tym OSR, projekt ustawy, uzasadnienie, opinie i stanowiska,
• Druki sejmowe — gdy projekt trafia do Sejmu, OSR jest dołączany do druku jako element uzasadnienia,
• Strony ministerstw wiodących — wnioskodawca często publikuje OSR także w komunikatach,
• Sprawozdania z OSR ex-post — publikowane na stronach KPRM i resortu wiodącego.

Dla projektów poselskich i obywatelskich OSR formalnie nie obowiązuje — towarzyszy im uzasadnienie i opinie.

Pojęcia powiązane z OSR:

• Wykaz prac legislacyjnych rządu — miejsce publikacji formularza OSR i numeru projektu,
• RCL — Rządowe Centrum Legislacji, gdzie publikowana jest pełna dokumentacja projektu,
• Konsultacje publiczne — element procesu, do którego wnioskodawca zaprasza w OSR,
• Komitet Stały Rady Ministrów — etap, na którym OSR jest oceniany w toku prac rządowych,
• Druk sejmowy — OSR trafia do Sejmu jako element uzasadnienia projektu,
• ISAP — tam znajdziesz teksty już uchwalonych ustaw, których dotyczył OSR.