Słownik

Ulga na złe długi (VAT)

Ulga na złe długi — mechanizm pozwalający wierzycielowi odzyskać VAT zapłacony od faktury, której kontrahent nie uregulował w terminie.

Ostatnia weryfikacja: 12 maja 2026

Treść ma charakter informacyjny, nie stanowi doradztwa podatkowego ani prawnego. Stawki, terminy i obowiązki zmieniają się — zawsze weryfikuj w źródle lub skonsultuj z doradcą podatkowym.

Ulga na złe długi to mechanizm korygujący wynik VAT, dostępny dla **wierzyciela** (sprzedawcy), gdy kontrahent nie zapłacił faktury w terminie. Po upływie **90 dni** od umownego terminu płatności (lub terminu wskazanego na fakturze) wierzyciel może zmniejszyć VAT należny o kwotę z niezapłaconej faktury. Symetryczny obowiązek po stronie **dłużnika** — musi zwiększyć VAT należny (lub zmniejszyć VAT naliczony) o tę samą kwotę. Podstawa: art. 89a i 89b ustawy o VAT.

Zmiany w art. 89a/89b ustawy o VAT —otwórz tracker

Definicja

Ulga na złe długi to prawo wierzyciela do korekty wcześniej wykazanego VAT należnego z faktury, której nabywca (dłużnik) nie uregulował w określonym terminie. Cel — zapobieżenie sytuacji, w której wierzyciel płaci VAT do urzędu, nie otrzymując zapłaty od kontrahenta. Mechanizm wprowadzony w ustawie o VAT (art. 89a) jako implementacja prawa unijnego (dyrektywa VAT pozwala państwom członkowskim wprowadzić korektę przy braku zapłaty).

Warunki skorzystania z ulgi

Łącznie wymagane warunki:

Upływ 90 dni od dnia upływu terminu płatności (wskazanego w fakturze lub umowie),
Wierzyciel — czynny podatnik VAT,
Dłużnik w dniu poprzedzającym dzień korekty — czynny podatnik VAT (po zmianach kolejne kryteria mogą być wykluczane lub łagodzone — zawsze sprawdź aktualne brzmienie),
Wierzytelność nie została zbyta (np. faktoringiem) ani uregulowana w żaden inny sposób,
Termin korekty — nie później niż 3 lata od końca roku, w którym wystawiono fakturę,
Forma — korekta deklaracji VAT (JPK_V7) za okres, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności.

Procedura korekty

Kroki po stronie wierzyciela:

Zidentyfikuj okres — w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności faktury,
Sporządź korektę JPK_V7 za ten okres — zmniejsz VAT należny o kwotę z faktury,
Zaktualizuj ewidencję — z oznaczeniem ulgi na złe długi,
Brak dodatkowych formularzy — nie wystawia się faktury korygującej (faktura pierwotna pozostaje w obrocie),
Powiadom dłużnika — w praktyce listownie albo e-mailem, choć nie jest to formalny obowiązek (po stronie dłużnika obowiązek korekty wynika z ustawy).

Obowiązek dłużnika

Po stronie dłużnika obowiązek symetryczny — w okresie, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności, dłużnik musi zwiększyć VAT należny (lub zmniejszyć VAT naliczony) o kwotę z niezapłaconej faktury. Obowiązek istnieje niezależnie od tego, czy wierzyciel skorzystał z ulgi i niezależnie od tego, czy dłużnik został powiadomiony. Brak korekty po stronie dłużnika — sankcje przewidziane w art. 89b ustawy o VAT, a fakt można wykryć w trakcie kontroli krzyżowej.

90 dni to twardy termin — pomyłka kosztuje VAT

Plan dla biur rachunkowych alarmuje, kiedy projekt modyfikuje warunki ulgi, terminy korekty lub obowiązki dłużnika. 3 dni za darmo.

Wypróbuj plan dla biur rachunkowych

Późniejsza zapłata — co dalej

Gdy dłużnik zapłaci fakturę po zastosowaniu ulgi przez wierzyciela, mechanizm działa wstecz: wierzyciel zwiększa VAT należny w okresie, w którym otrzymał zapłatę (proporcjonalnie do uregulowanej kwoty), a dłużnik zmniejsza VAT należny (lub zwiększa VAT naliczony) o tę samą kwotę. Ulga na złe długi nie znika definitywnie z systemu — wynik dla budżetu zostaje finalnie odzyskany przy zapłacie.

Powiązane pojęcia

Pojęcia, z którymi ulga na złe długi współwystępuje:

JPK — korekta JPK_V7 to forma skorzystania z ulgi,
Biała lista podatników VAT — weryfikacja statusu dłużnika (czynny podatnik VAT to warunek),
Faktura ustrukturyzowana — w schemie KSeF faktura pozostaje, ale rozliczenie VAT z niej koryguje się w deklaracji,
Mechanizm podzielonej płatności (MPP) — ulga na złe długi obowiązuje także przy fakturach z MPP,
Interpretacja indywidualna — przy wątpliwościach co do prawa do ulgi można wystąpić o interpretację,
Biura rachunkowe — branża najczęściej realizująca ulgę w imieniu klientów.

Najczęstsze pytania

Co to jest ulga na złe długi?

Mechanizm pozwalający wierzycielowi (sprzedawcy) odzyskać VAT zapłacony od faktury, której nabywca (dłużnik) nie zapłacił w terminie. Korekta VAT następuje przez aktualizację JPK_V7 za okres, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności. Podstawa: art. 89a ustawy o VAT.

Po ilu dniach mogę skorzystać z ulgi na złe długi?

Po upływie **90 dni** od dnia, w którym minął umowny termin płatności faktury (lub termin wskazany na fakturze). Wcześniej nie ma podstawy do korekty; po tym terminie wierzyciel ma czas na korektę do **3 lat** od końca roku, w którym wystawiono fakturę.

Jak rozliczyć ulgę na złe długi?

Przez korektę JPK_V7 za okres, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności. Wierzyciel zmniejsza VAT należny o kwotę z faktury — bez wystawiania faktury korygującej. Ewidencja powinna zawierać oznaczenie ulgi na złe długi z danymi faktury i dłużnika.

Czy dłużnik też ma obowiązek korekty?

Tak — to obowiązek symetryczny. Dłużnik w okresie, w którym upłynęło 90 dni od terminu płatności, musi zwiększyć VAT należny (lub zmniejszyć VAT naliczony) o kwotę z niezapłaconej faktury. Obowiązek powstaje **niezależnie** od tego, czy wierzyciel skorzystał z ulgi (art. 89b ustawy o VAT).

Czy ulga obejmuje CIT i PIT?

Tak — odrębnie. W CIT/PIT wierzyciel może zaliczyć w koszty wartość nieuregulowanej wierzytelności (netto) po spełnieniu warunków (m.in. wpisanie w księgi jako odpis aktualizujący). Po stronie dłużnika — symetryczne wyłączenie kwoty z kosztów uzyskania przychodu. To odrębny mechanizm od ulgi w VAT; może mieć inne terminy.

Co się stanie, gdy dłużnik później zapłaci?

Mechanizm działa wstecz: w okresie, w którym wierzyciel otrzymał zapłatę, zwiększa VAT należny (proporcjonalnie do uregulowanej kwoty), a dłużnik zmniejsza VAT należny (lub zwiększa naliczony) o tę samą kwotę. Wynik dla budżetu zostaje odzyskany — ulga nie znika definitywnie.