E-commerce

„E-commerce" w prawie to kilka odrębnych figur: sklep internetowy B2C (prowadzony przez przedsiębiorcę wobec konsumentów), marketplace (platforma pośrednicząca w obrocie między sprzedawcami a konsumentami), dostawca usług hostingowych (w rozumieniu DSA), sprzedawca transgraniczny (dla VAT OSS/IOSS). Każda z tych ról niesie inny zestaw obowiązków.

Regulacja ma charakter wielopoziomowy: dyrektywy UE implementowane do prawa polskiego (ustawa o prawach konsumenta, ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną), rozporządzenia UE stosowane bezpośrednio (DSA, DAC7, GPSR), przepisy krajowe (Kodeks cywilny, VAT, RODO) oraz umowy i regulaminy. Dla sklepów transgranicznych dochodzą przepisy państw przyjmujących.

Rdzeń regulacyjny e-commerce tworzą:

• Ustawa o prawach konsumenta — informacja przedkontraktowa, odstąpienie od umowy, reklamacje, dyrektywa Omnibus (najniższa cena z 30 dni),
• Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną — regulamin, newsletter, cookies,
• Kodeks cywilny — umowy zawierane na odległość, rękojmia,
• Ustawa o VAT — rejestracja, stawki, OSS, IOSS, KSeF,
• Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów — klauzule niedozwolone, praktyki rynkowe, UOKiK,
• RODO — przetwarzanie danych klientów, marketing, profilowanie,
• Prawo komunikacji elektronicznej (PKE) — marketing elektroniczny, cookies,
• Rozporządzenie DSA (Digital Services Act) — obowiązki platform pośredniczących,
• Rozporządzenie DAC7 — raportowanie danych sprzedawców przez marketplace,
• Rozporządzenie GPSR (General Product Safety Regulation) — bezpieczeństwo produktów,
• Dyrektywa EAA (European Accessibility Act) — dostępność cyfrowa,
• System kaucyjny — dla sprzedawców napojów w opakowaniach objętych kaucją,
• Dyrektywa SUP — jednorazowe plastiki w opakowaniach,
• Prawo celne — dla sprzedaży spoza UE.

Powyższe uzupełniają przepisy sektorowe (np. leki, suplementy, alkohol, wyroby tytoniowe).

Sklep internetowy kontrolują równolegle:

• UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) — praktyki rynkowe, klauzule niedozwolone, Omnibus, DSA (jako koordynator krajowy),
• UODO (Urząd Ochrony Danych Osobowych) — RODO, cookies,
• Urząd Skarbowy i KAS — VAT, KSeF, OSS/IOSS, DAC7 (raportowanie marketplace),
• Inspekcja Handlowa — kontrola konsumencka, jakość produktów,
• UKE (Urząd Komunikacji Elektronicznej) — Prawo komunikacji elektronicznej, marketing elektroniczny,
• GIIF — przy obowiązkach AML (np. dla marketplace obsługujących transakcje),
• Sanepid — dla żywności, kosmetyków, suplementów,
• Europejska Komisja i koordynatorzy DSA — egzekwowanie DSA wobec bardzo dużych platform (VLOPs),
• Ministerstwo Rozwoju i Technologii — resort właściwy dla praw konsumenta,
• Ministerstwo Finansów — VAT, DAC7.

Organizacje konsumenckie (rzecznicy konsumentów, Federacja Konsumentów) nie są organami kontroli, ale mają realny wpływ na praktykę rynkową.

Nowelizacje w e-commerce powtarzają się w obszarach:

• Dyrektywa Omnibus — najniższa cena z 30 dni, informacja o sponsorowaniu wyników wyszukiwania, recenzje,
• DSA (Digital Services Act) — obowiązki dla hostingu, marketplace, VLOPs; Polska implementacja i sankcje,
• DMA (Digital Markets Act) — obowiązki strażników dostępu (gatekeepers),
• DAC7 — raportowanie danych sprzedawców przez marketplace do administracji skarbowej,
• GPSR — bezpieczeństwo produktów, obowiązki importerów i e-commerce,
• EAA (European Accessibility Act) — dostępność cyfrowa sklepu od czerwca 2025 r.,
• VAT OSS/IOSS — kolejne etapy harmonizacji VAT w UE (pakiet VIDA),
• KSeF — e-faktury dla polskich sprzedawców,
• System kaucyjny — dla e-commerce sprzedającego napoje w opakowaniach,
• ROP (Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta) — gospodarka opakowaniami,
• Prawo komunikacji elektronicznej — cookies, zgody marketingowe, e-doręczenia,
• Treści cyfrowe — dyrektywa 2019/770 o umowach o dostarczanie treści cyfrowych.

Pojęcia regularnie pojawiające się w ustawach i wytycznych:

• Omnibus — dyrektywa 2019/2161 i jej implementacja w ustawie o prawach konsumenta (najniższa cena z 30 dni, weryfikacja recenzji),
• DSA (Digital Services Act) — rozporządzenie UE 2022/2065 o platformach pośredniczących,
• DMA (Digital Markets Act) — rozporządzenie UE 2022/1925 o strażnikach dostępu,
• DAC7 — dyrektywa o raportowaniu przez operatorów platform,
• GPSR (General Product Safety Regulation) — rozporządzenie UE 2023/988 o bezpieczeństwie produktów,
• EAA (European Accessibility Act) — dyrektywa 2019/882 o dostępności produktów i usług,
• OSS (One Stop Shop) — uproszczona rejestracja VAT dla sprzedaży transgranicznej B2C w UE,
• IOSS (Import One Stop Shop) — odpowiednik dla importu przesyłek do 150 EUR,
• VLOP (Very Large Online Platform) — kategoria DSA dla platform z ponad 45 mln użytkowników w UE,
• ROP (Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta) — odpowiedzialność za opakowania i odpady,
• KSeF — Krajowy System e-Faktur, opis na osobnej stronie,
• Klauzule niedozwolone — postanowienia rażąco naruszające interesy konsumenta (rejestr UOKiK).

Oficjalne źródła zmian w prawie dla e-commerce:

• Sejm RP (sejm.gov.pl) — druki sejmowe, Komisja Gospodarki i Rozwoju, Komisja Finansów Publicznych,
• RCL (rcl.gov.pl) — rządowy proces legislacyjny, wykaz prac MRiT i MF,
• ISAP (isap.sejm.gov.pl) — teksty jednolite ustaw o prawach konsumenta, VAT, RODO,
• Dziennik Ustaw (dziennikustaw.gov.pl) — publikacja ustaw i rozporządzeń,
• UOKiK (uokik.gov.pl) — stanowiska, decyzje, wytyczne (m.in. Omnibus),
• UODO (uodo.gov.pl) — wytyczne RODO, decyzje,
• Ministerstwo Finansów (gov.pl/finanse, podatki.gov.pl) — VAT, OSS, IOSS, KSeF, DAC7,
• Ministerstwo Rozwoju i Technologii (gov.pl/web/rozwoj) — prawa konsumenta, GPSR,
• EUR-Lex (eur-lex.europa.eu) — rozporządzenia i dyrektywy UE (Omnibus, DSA, DMA, DAC7, GPSR, EAA, VIDA),
• Dziennik Urzędowy UE (seria L) — publikacja aktów UE.

Zmiany z tych źródeł agregujemy w jednej osi czasu w trackerze ZmianyWPrawie — z filtrem dla branży E-commerce.